{"id":944,"date":"2021-02-11T08:35:35","date_gmt":"2021-02-11T08:35:35","guid":{"rendered":"https:\/\/brightafrica.rw\/?p=944"},"modified":"2021-02-11T08:35:38","modified_gmt":"2021-02-11T08:35:38","slug":"uko-kigeli-iv-rwabugili-yanze-kugurisha-abanyarwanda-mu-bucakara-avuga-ko-ari-abimana","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/brightafrica.rw\/index.php\/2021\/02\/11\/uko-kigeli-iv-rwabugili-yanze-kugurisha-abanyarwanda-mu-bucakara-avuga-ko-ari-abimana\/","title":{"rendered":"Uko Kigeli IV Rwabugili yanze kugurisha Abanyarwanda mu bucakara avuga ko ari ab\u2019Imana"},"content":{"rendered":"\n<p>Ibitabo bitandukanye n\u2019abahanga mu mateka bagaragaza ko hagati y\u2019umwaka wa 1500 na 1900, nibura miliyoni 50 z\u2019abirabura bafashwe mu Burasirazuba, u Burengarazuba no muri Afurika yo hagati bakagurishwa nk\u2019abacakara.<\/p>\n\n\n\n<p>Abanyamateka bagaragaza ko nibura ku nkengero z\u2019Inyajya y\u2019u Buhinde hagurishirijwe miliyoni 17 z\u2019Abirabura. Icyo gihe ibice bimwe bya Afurika abaturage baragabanyutse, bicwa n\u2019inzara, umuruho kubera ingendo ndende no gufatwa nabi.<\/p>\n\n\n\n<p>Umwanditsi w\u2019Umunyamerika, Sir Henri Morton Stanley nawe uri mu bageze muri Afurika mu bukoloni, yanditse ko nyuma yaje gusubira mu gace ka Maniema ko muri Repubulika Iharanira Demukarasi ya Congo asanga abaturage baragabanyutse cyane.<\/p>\n\n\n\n<p>Iri curuzwa ry\u2019abantu n\u2019ubucakara byaherekejwe no gutesha agaciro, iyicarubozo, n\u2019ihohoterwa ry\u2019abirabura bo muri Afurika. Byagize ingaruka zikomeye ku birabura bose aho bava bakagera kugeza n\u2019uyu munsi baracyahangana n\u2019ibisigisigi by\u2019izi ngaruka.<\/p>\n\n\n\n<p>Ku ngoma y\u2019Umwami Kigeli IV Rwabugili nibwo abaturage bo mu bihugu byo muri Afurika yo munsi y\u2019ubutayu bwa Sahara no mu Karere k\u2019Ibihugu byo mu Biyaga Bigari muri rusange, bari imari ishyushye ku isoko ry\u2019ibihugu bya Amerika n\u2019iby\u2019Abarabu.<\/p>\n\n\n\n<p>Rwabugili ni we mwami wenyine wanze gufata abaturage be ngo abagurishe. Ahandi mu bindi bice bya Afurika bararaga bafata abagabo n\u2019abagore bafite imbaraga bakabagurisha abazungu n\u2019Abarabu. Abami bagurishaga abacakara, bahabwa impano zitandukanye zirimo indorerwamo, amasaro, imyenda n\u2019ibindi.<\/p>\n\n\n\n<p>Umwanditsi akaba n\u2019Impuguke mu mateka, Nsanzabera Jean de Dieu agaragaza ko Umwami Rwabugili yari yaramenye amahano Abarabu bari gukora mu Banyamwezi, mu Bagande, mu Banyoro n\u2019i Karagwe n\u2019ahandi hirya no hino mu karere. Abarabu bafatanyije n\u2019Abami baho bari bamaze igihe bafata abaturage babo bakabagurisha.<\/p>\n\n\n\n<p>Umwami Rwabugili amaze kumenyeshwa ko Abarabu bageze ku nkengero z\u2019Ikiyaga cya Tanganyika, yahaye itegeko ingabo ze ko umuntu wese w\u2019uruhu rwera bazabona akandagira ku butaka bw\u2019u Rwanda bagomba kumwica.<\/p>\n\n\n\n<p>Hari amateka agaragaza ko mu 1871, Abarabu ba mbere binjiye mu Rwanda baje gufata abantu, nta n\u2019umwe warusohotsemo. Ayo makuru barayabwiranye, baratinya cyane.<\/p>\n\n\n\n<p>Nyuma bagerageje kureshya umwami Rwabugili, bamuzanira impano nyinshi zirimo amatungo, imyenda n\u2019ibindi kugira ngo yemere kugurisha Abanyarwanda ariko arabyanga ni yo mpamvu abarabu benshi bakambitse bakagarukira hakurya y\u2019Akagera, ntibatinyuke kwinjira mu Rwanda.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Rwabugili yababwiye ko Abaturage ari ab\u2019Imana<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Abakoraga ubucuruzi busanzwe buzwi bo barambukaga neza bakinjira bagacuruza bakongera bagasubira iwabo. Abarabu bakoze ibishoboka byose ngo binjire mu Rwanda bafate abagabo n\u2019abagore ariko umwami Rwabugili ababera ibamba.<\/p>\n\n\n\n<p>Umushakashatsi akaba n\u2019Impuguke mu mateka, Innocent Nizeyimana [yanditse igitabo yise \u2018Ubumwe bw\u2019Abanyarwanda mu mateka yabo\u2019] avuga ko abanyarwanda n\u2019Ubwami bwabo bari bazi agaciro k\u2019ikiremwamuntu ndetse n\u2019uburenganzira bwe, ari nayo mpamvu bamaganye icuruzwa ry\u2019abantu.<\/p>\n\n\n\n<p>Mu kiganiro yagiranye na RBA, Nizeyimana yavuze ko Rwabugili yakundaga abaturage be ku buryo n\u2019ubwo byari bisanzwe bizwi ko abaturage ari rubanda rw\u2019Umwami, kuri we atari ko byari bimeze.<\/p>\n\n\n\n<p>Yagize ati \u201cIki gihe cyo gucuruza abirabura, Rwabugili yarabahakaniye aravuga ati njyewe ntabwo nagurisha abanyarwanda kuko si abanjye, ahubwo ninjye wabo. Abanyarwanda ni ab\u2019Imana.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Nizeyimana avuga ko muri icyo gihe Abanyarwanda bitaga Umwami wabo, Nyagasani. Ni ukuvuga ko yari ahagarariye Imana, iyi akaba ari nayo mpamvu bikekwako yatumye yanga ko abanyarwanda bagurwa mu bucakara.<\/p>\n\n\n\n<p>Ati \u201cAbanyarwanda bumvaga ko Umwami ahagarariye Imana, none se Nyagasani yari kubagurisha ku banyamahanga? N\u2019ubwo Umwami baje bakamwinginga yakomeje kwimana abaturage be.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Amateka agaragaza ko hari abantu bagurwaga mu Burundi no muri Congo, mu Burengerazuba bwa Afurika no Mu burasirazuba icyo gihe banyuzwaga mu Rwanda bagiye gupakirwa mu bwato bwo ku cyambu cya Dar es Salaalam bakanyuzwa mu Nyanja y\u2019Abahinde.<\/p>\n\n\n\n<p>Mu banyuzwaga mu Rwanda habaga harimo abana, abagore n\u2019abandi bantu barwaye, u Rwanda rwababona kubera ubumuntu bwahoze buranga abanyarwanda, rugasaba ko abo bantu bagumishwa mu gihugu noneho u Rwanda rugatanga ingurane.<\/p>\n\n\n\n<p>Nizeyimana ati \u201cAbanyarwanda barazaga bakabategera mu nzira, u Rwanda rukemera rugatanga amaturo rukabagura, rugatanga ihene nyinshi rukemera rukarenza kubyo bari batanze aho babaguze rwarangiza rubabwira ruti aba bantu ntabwo mwabagezayo dore bararembye bameze nabi.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Yakomeje agira ati \u201cBabaguraga n\u2019Abarabu babaga babajyanye muri Tanzania ku cyambu, ibyo rero byose birakwereka ko u Rwanda cyari igihugu kihagazeho. Ntirwigeze rugurisha abantu barwo ahubwo n\u2019abanyamahanga rwarabaguraga rukemera rukabishyurira.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Lt Col G\u00e9rard Nyirimanzi, umwe mu bagize Urwego rw\u2019Intwari, impeta n\u2019Imidari y\u2019Ishimwe akaba no mu Ishyirahamwe ry\u2019Abacukumbuzi b\u2019Ireme ry\u2019Umuco n\u2019Amateka by\u2019u Rwanda, yavuze ko kimwe mu bigaragaza uko Rwabugiri yanze gucuruza abantu ari uko bamwise \u2018Bwana Mkali\u2019 cyangwa se umugabo ukaze.<\/p>\n\n\n\n<p>Ati \u201cAbacuruza abacakara bo byari byarabananiye kwinjira mu Rwanda ku buryo hari umucuruzi umwe wavuze ati \u2018Pale musiende wana, kuna Bwana Mkali\u2019, banavuga ko kariya gace kitwa Bwana Mukari banakitiriye uwo Rwabugiri wari waranze gucuruza abantu.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Nyirimanzi avuga ko no mu Rwanda hari hari amasoko yacururizwagaho abantu ariko babaga ari abavanywe mu bihugu byo hanze nka Repubulika Iharanira Demukarasi ya Congo.<\/p>\n\n\n\n<p>Ati \u201cNo mu Rwanda hari isoko ry\u2019icuruzwa ry\u2019abacakara ariko igihamya gihari ni uko Rwabugili yanze gucuruza abantu. Babimusabye arabaseka cyane.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Umusizi Nsanzabera yavuze ko Rwabugili yanashyizeho ingabo zo kurwanya abacuruza abacakara, zishyirwa mu Bugesera ngo zihangena n\u2019Abarabu. Icyo gihe ngo hapfuye abarabu icumi.<\/p>\n\n\n\n<p>Kigeli IV Rwabugili yari mwene Mutara II Rwogera na Nyirakigeli Murorunkwere. Yimye mu mwaka w\u2019 1853 kugera muri Nzeri 1895.<\/p>\n\n\n\n<p>Source: Igihe <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ibitabo bitandukanye n\u2019abahanga mu mateka bagaragaza ko hagati y\u2019umwaka wa 1500 na 1900, nibura miliyoni 50 z\u2019abirabura bafashwe mu Burasirazuba,<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":945,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[],"class_list":["post-944","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-imibereho-myiza"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/brightafrica.rw\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/944","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/brightafrica.rw\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/brightafrica.rw\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/brightafrica.rw\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/brightafrica.rw\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=944"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/brightafrica.rw\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/944\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":946,"href":"https:\/\/brightafrica.rw\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/944\/revisions\/946"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/brightafrica.rw\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/945"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/brightafrica.rw\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=944"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/brightafrica.rw\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=944"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/brightafrica.rw\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=944"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}